وبلاگ محیط زیست،حيات سبز

 از نظر اکولوژیکی چند ویژگی کودکان را از سایر گروههای سنی متمایز کرده است:

کودکان بزرگترین گروه انسانی اند. آنان بیش از30%کل جمعیت جهان راتشکیل می دهند ضمن اینکه در کشورهای درحال توسعه این مقدار به50 % هم می رسد. کودکان علاوه بر اینکه نسل بعدی را تشکیل می دهند مسوولیت  ارتباط نسل حاضر با نسلهای آینده را نیز دارند. کودکان درتصمیم گیری های امروز که نتایج آن به آنان مربوط می شود کمترین دخالتی ندارند. آنان در برابر انواع آلودگیهای محیط زیست آسیب پذیرتر از سایر اقشار هستند. افزون بر موارد مذکور کودکان بزرگترین مصرف کنندگان غذا ، انرژی، آموزش ،بهداشت، مهارت و دیگر منابع مادی درزمان حاضرمی باشند  و بالاخره اینکه آنان هیچ گونه نقشی در آلودگی محیط زیست و تخریب منابع طبیعی ندارند.

کودکان و آلودگی محیط زیست :

اساساٌ کودکان سازگاری کمتری بامحیط زیست خود(خانه، محله، مدرسه، اجتماع دارند) وبه همین علت درمقایسه بابزرگسالان دربرابرعوامل بیماری زا(انسانی، طبیعی) مقاومت کمتری داشته وآسیب پذیرترند. متاسفانه هرازگاهی گزارش های نگران کننده ای در موردبیماری ومرگ ومیرکودکان انتشارمی یابد . موضوع مرگ ومیرکودکان ازآن چنان اهمیتی برخورداراست که امروزه به عنوان یکی ازشاخص های مهم توسعه درجوامع مختلف  شناخته می شود. برنامه محیط زیست ملل متحدUNEP)) درسال 1990گزارشی اختصاصی باعنوان" کودکان ومحیط زیست " انتشارداد که با این عبارت آغازشده است: انهدام محیط زیست درحال کشتن کودکان است. دراین گزارش تکان دهنده به جنبه های مختلف محیط زیست وارتباط آن باکودکان اشاره شده که برخی نکات مهم وبرجسته آن درمورد تخریب محیط زیست واثرات آن برروی سلامت وبهداشت کودکان می باشد. تخریب جنگلها ، بیابان زایی، بهره برداری فزاینده اززمین های کشاورزی درحال توسعه ضمن کاهش میزان تولید وفرآوری، سطح تغذیه کودکان راکاهش می دهد.

تنگدستی، وجودفاضلاب ها وآب آلوده ازجمله عواملی اندکه بطورمستقیم بهداشت کودکان را تهدیدمی کند.

دراین جوامع سالانه14000000کودک زیر5سال به علت استفاده ازآب آلوده ،عدم برخورداری ازخدمات بهداشتی ، آلودگی محیط زیست، بیماری های مسری، سوءتغذیه جان خودرا ازدست داده وبیش از3میلیون نفرنیزدچارمعلولیت می شوند.

این درحالیست که حدود1000000موردازاین مرگ ومیرها با هزینه ای اندک یعنی ازطریق تغذیه با شیرمادر، قطره های خوراکی، رعایت بهداشت موادغذایی، واکسیناسیون، همچنین مدیریت بهترمحیط زیست قابل پیشگیری است. آلودگی هوا نیزبرروی کودکان اثراتی به مراتب بیشترازبزرگسالان دارد. بطوریکه هرسال 2000000/4کودک  زیر5سال به علت ابتلاء به بیماری های تنفسی ناشی ازآلودگی هوا می میرند . درکشورهای صنعتی نیزکه تاچندی پیش رهاسازی یا"سرراه گذاردن"کودکان، اصلی ترین عامل زیست محیطی و تهدید آنان به مرگ ومیریا معلولیت بود ، اکنون جای خودرا به آلودگی محیط زیست به ویژه آلودگی هوا و آلودگی حاصل ازتخلیه ترکیبات شیمیایی درمحیط زیست داده است ، بیماری نوظهورایدزبرروی کودکان تاثیربیشتری دارد.بیش از5000000/1نفراززنان جهان به ویروس این بیماری خطرناک آلوده اند. کودکانی که ازاین زنان متولد                         می شوند ، تنها 20% تا 25% شانس زنده ماندن پس ازتولد را دارند وجود پرتوهای رادیواکتیونیزازعوامل بروزسرطان وناتوانی جسمی درکودکان شناخته شده است.

کودکان وتوسعه پایدار:

منظورکلی ازتوسعه پایدار بهره برداری نسل حاضرازمنابع طبیعی ومدیریت منابع محیط زیستی به گونه ای است که نسلهای آینده نیزبتوانندازاین منابع  بهره مند گردند. امروزه کودکان درکانون برنامه های توسعه پایدارقراردارند.

آنان اولین نسل ازنسلهای آینده می باشند. چنانچه نسل حاضر نتواند نیازهای اساسی کودکان امروزیا نسل بعد را تامین نماید،آنان چگونه خواهند توانست نسلهای آینده را ازشانس برخورداری ازیک زندگی پایدار، بهره مندسازند؟!  براساس آمار مستند بیشترین میزان مرگ ومیرکودکان درآفریقای سیاه وآسیای جنوبی است که متاسفانه همان کشورهای درحال توسعه می باشند .

مرگ ومیرکودکان:

ازدهه1980تاکنون پیشرفت های قابل توجهی دروضعیت بهداشتی جهان حاصل شده که   می توان به کاهش مرگ ومیرهای کودکان وافزایش امید به زندگی (تقریبا درهمه جا)اشاره نمود . باوجوداین تفاوت های فاحشی درمیان کشورهای فقیروغنی مشهوداست.

برای مثال طی این مدت نرخ مرگ ومیر کودکان درچندکشورمانند فنلاند،سوئد،ژاپن به کمترین میزان یعنی 1000/6 رسیده است.حال آنکه در149کشورمورد مطالعه بویژه درآفریقا وآسیا نرخ مرگ ومیرکودکان از1000/100بیشتراست.

با وجودپیشرفت های یادشده ،مرگ ومیرکودکان درجهان چشمگیراست.

براساس گزارش UNICEFهرسال حدود13000000کودک براثرابتلاء به بیماری های مزمن تنفسی ، سوءتغذیه ، دیفتری، سیاه سرفه ، کزاز، فلج اطفال ، سرخک، سل جان خودراازدست می دهند.

همانطورکه پیداست بیماری های مذکورمستقیماٌ با آلودگی های محیط زیست رابطه دارند. برای مثال نقش دوعامل آلودگی هوا وآب درابتلاء به بیماری های تنفسی ومزمن  انکارناپذیراست. سوءتغذیه ودیگربیماری ها نیزنتیجه تخریب محیط زیست یا فقدان امکانات بهداشتی است.

سرطان، دشمن آینده کودکان:

سرطان ازجمله بیماری های ناشی ازتماس افراد با آلاینده های محیط زیست است.آژانس بین المللی سرطان 60عامل مهمن محیطی ایجادسرطان راشناسایی کرده که موادشیمیایی ، پرتوها، داروها، موقعیت جغرافیایی ، فعالیت ها ی صنعتی ،رژیم غذایی ، دخانیات ، ویروس ها والکل ازمهم ترین آنهاست.درکشورهای صنعتی 20% ازمرگ ومیرافراد، به سرطان مربوط می شود. موارد بروزاین بیماری درحال افزایش است.این افزایش معمولا درافرادبالای 60 سال بیشترقابل مشاهده است. کودکان باتوجه به فزونی تعداد ومقاومت کمی که دارند بیشتردرمعرض این بیماری هاهستند. آنچه مسلم است اینست که باپیشرفت علم پزشکی نقش آلودگی های محیط زیست دراین زمینه روشن ترخواهدشد.

حفاظت  ازمحیط زیست کودکان:

کودکان درطول زندگی خودبا3محیط زیست درارتباط اند.

- محیط زیست کوچک

که به دامان مادر واتاق مخصوص نگهداری آنهامحدودمیشود.دراین محیط سلامت وزنده ماندن کودک به عواملی مثل بهداشت، تغذیه، تعدادافرادخانوار، وضعیت اقتصادی، آموزش مادرونظایرآن بستگی دارد.

- محیط زیست متوسط

دراین محیط کودک با مسایلی مانندآلودگی آب ،بارانهای اسیدی ، آلودگی هوا، استفاده نادرست ازترکیبات شیمیایی، جنگل زدایی ودیگرمشکلات محیط زیست آشنامی شود.

وجودچنین عواملی می تواند سلامت و رشد کودکان را تحت تاثیرقراردهد.

  -محیط زیست بزرگ

درچنین محیطی مسائل و دشواریهای کودکان با بزرگسالان یکی می شود.کودکان باورودبه این محیط تحت تاثیرانواع آسیب های ناشی ازگرم شدن ، نازک شدن لایه ازن،بالا آمدن سطح آب دریاها ودیگرعوامل مخرب محیط زیست قرارمی گیرند.

دوران کودکی ونوجوانی به لحاظ اینکه زمان تضمین سلامت وهمچنین تکوین شخصیت فردی می باشد مهم ترین دوران زندگی انسان به شمارمی رود.

حفاظت ازمحیط زیست وحمایت ازکودکان مستلزم همکاری ها و اقدامات همه جانبه ای است . ازآن جمله می توان به فعالیت های بنیادکودکان ملل متحدUNICEF)) اشاره نمود. تشکیل کنوانسیون حقوق کودک یکی ازمهم ترین دستاوردهای این سازمان است.

دراین راستا برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد نیزطی سالهای گذشته اقداماتی را درجهت تضمین حقوق وسلامت کودکان به انجام رسانیده است، که ازآن جمله می توان به موارد زیراشاره کرد:

ü     اعلام سال1985به عنوان سال بین المللی جوانان .

ü     انتخاب واعلام شعار"کودکان ومحیط زیست"برای سال1990

ü     اختصاص گزارش سال1990خودبه کودکان ومحیط زیست که باهمکاری بنیادکودکان ملل متحدچاپ ومنتشرگردید.

ü     هدایت جوانان برای تشکیل نهادهای زیست محیطی غیردولتی NGO_S ))به منظورآشنایی آنان باموضوعات جهانی محیط زیست ومبادله اطلاعات زیست محیطی.

ü     به رسمیت شناختن اهداف کنوانسیون حقوق کودک دراجلاس سران زمین که درژوئن 1992باحضورسران کشورهای جهان درریودوژانیرو(پایتخت  برزیل) برگزارشد.

نتیجه اینکه کودکان بخش مهمی ازجمعیت جهان راتشکیل می دهند، آینده به آنان تعلق دارد، آنچه امروزه درجهان به ویژه کشورهای درحال توسعه با نام برنامه های توسعه اقتصادی درحال انجام می باشد بدون توجه به کودکان ، بی هدف ونامفهوم خواهدبود ، کودکان هدف اصلی برنامه های توسعه به شمارمی آیند.آنان امروز به ویژه درکشورهای فقیرودرحال توسعه درشرایط زیستی نامطلوبی به سر می برند.بسیاری ازبیماری ها وتلفات  ناشی ازآلودگی آب وفقدان امکانات بهداشتی است ، درچنین شرایطی هیچگونه مسوولیتی متوجه آنان نیست.

کودکان درعین حال به عنوان نسل بعدازما ونماینده نسلهای آینده حق دارند ازمحیط زیست و زندگی سالم برخوردارباشند. حفاظت ازمحیط زیست وحمایت ازکودکان درحقیقت دو وظیفه اصلی درجهت دستیابی نهایی به یک زندگی پایدارمی باشد که انجام آنها ازیک سومستلزم مشارکت های بین المللی وازسویی دیگرنیازمند توجه جدی دولت ها است.