ارزيابي اثرات فلز سنگين سرب بر محيط زيست

( ارائه مطلب از: ندا زهرابي)

عنصر سرب با نام تجارتی Plomb ، دارای ظاهری خاکستری رنگ و جرم اتمی 21/207 گرم می باشد . نقطه جوش و ذوب آن به ترتیب 1740 درجه سانتیگراد و 4/327 درجه سانتیگراد است . این عنصر تقریباً 002/0 درصد از پوسته زمین را تشکیل می دهد .

سرب از نظر انتشار ، گسترده ترین عنصر سنگین و سمی در محیط زیست است که به ویژه از زمان مصرف آن در بنزین از پراکنش بسیار وسیعی در سطح جهان برخوردار است . به طوری که ، از یخ های قطبی تا رسوبات اعماق دریاها اثرات آن را می توان یافت .

ترکیبات سرب عمدتاً در نتیجه بهره برداری از معادن ( به صورت سولفید ، کربنات ، سولفات سرب ) ، صنایع باطری سازی ( اکسید سرب و سرب ) ، سوخت های فسیلی ( تترا اتیل و تترا متیل سرب ) ، رنگسازی ( کربنات و کرومات سرب ) ، تثبیت PCB ( سولفات سرب ) و صنایع شیشه و لعاب         ( سیلیکات سرب ) ، وارد محیط زیست می شود به طوری که افزایش آن در یخ های قطبی حدود 2000 برابر مقدار طبیعی آن است .

سرب از جمله عناصر سنگین است که به صورت ترکیبات متنوع و گسترده از منابع مختلف وارد اتمسفر می گردند .

ترکیبات سرب در محیط های دریایی برحسب اندازه به صورت ، محلول ، کلوئید و جامد یافت می شوند به طوری که با افزایش اندازه آن از میزان محلول کاسته و بر میزان کلوئید و جامد افزوده می شود .

از روش های حذف طبیعی عناصر سنگین و به ویژه سرب در محیط های دریایی تشکیل ندول های منگنز می باشد . ندول های منگنز که در مقیاس گسترده ای در بستر اقیانوس های آرام ، اطلس و هند تشکیل می شود باعث حذف میلیون ها تن عناصر سنگین از محیط های آبی می شوند . به طوری که فراوانی آن در ندول های اقیانوس آرام ( 846 میکرو گرم در گرم ) و اقیانوس اطلس ( 127 میکروگرم در گرم ) و اقیانوس هند ( 700 میکروگرم در گرم ) است . احتمالاً این مسأله یکی از دلایل کاهش میزان سرب در اعماق ، در مقایسه با سایر عناصر سنگین ( جیوه و کادمیوم )می باشد .

( بقيه درادامه مطلب) 

ادامه نوشته

آلودگی نوری چیست ؟

(ارائه مطلب از: نيلوفر مرادي)

آلودگي نوري نور مزاحمي است که اغلب در تاريکي شب ها ي باعث آزارهاي چشمي شده و آسيب هايي را ناخواسته به روح و جسم ما وارد مي کند . تعریف آلودگی نوری  : به نورهاي مصنوعي که در زمان يا مکان نامناسب از استاندارد خود خارج شده و با کيفيت نامطلوب محيط زيست و آسمان شب را آزاردهنده و آلوده مي سازد را آلودگي نوري مي ناميم.

هر کجا شما از نور به روش غلط و غیر استاندارد برای روشن سازی محیط تان استفاده کردید، تولید آلودگی نوری کرده اید. حال می تواند این ناآگاهی در فضای داخلی اتفاق بیافتد. مثلاً زمانی که شما از یک نور نامناسب برای مطالعه و یا آشپزی استفاده می کنید.
امروزه توجه به طراحی نور در کنار مهندسی نور از اهمیت زیادی برخوردار شده و رفته رفته لزوم توجه به این مقوله در زندگی شهری، درکنار بقیه المانهای معماری، ضروری و با اهمیت جلوه می نماید.

در مجموع عوارض آلودگی نوری به 5 گروه تقسیم می گردد:

1- اثرات مخرب آلودگی نوری بر انسان

 2- اثرات مخرب آلودگی نوری برحیوانات

3- اثرات مخرب آلودگی نوری بر گیاهان

4- از دست رفتن طبیعت آسمان شب

5- اتلاف انرژی

عوارض آن بر انسان عبارتند از :

- آسیب های چشمی

- بروز استرس

- تضعیف قدرت فکر

- خیرگی

و در دراز مدت :

- تضعیف دستگاه ایمنی بدن

-افزایش ابتلا به انواع سرطان از جمله سرطانهای پوستي

- کاهش آستانه تحمل

- جوش زدگی و رنگ پریدگی

- بر هم خوردن ساعت درونی بدن(ساعت بیولوژیک(

- بروز افسردگی

- افزایش سرقت

 ( بقيه در ادامه مطلب)

ادامه نوشته

آلودگی صنعتی

( ترجمه از : ندا زهرابی)

 آلودگی صنعتی چیست ؟

آلودگی صنعتی آلودگی است که می تواند مستقیماً با صنعت و در تقابل با منابع آلودگی دیگر باشد . این شکل آلودگی یکی ازعلل عمده آلودگی در سرتاسر جهان است . در ایالات متحده ، به عنوان مثال ، آژانس حفاظت محیط زیست تخمین می زند که بالای 50% از آلودگی کشور از صنعت ناشی می شود . زیرا از نظر اندازه و قلمرو ،آلودگی صنعتی یک مشکل جدی برای تمامی سیاره ،به خصوص در مللی که به سرعت صنعتی می شوند ، مانند چین می باشد .

این شکل از آلودگی به دوران باستان بر می گردد ، اما شیوع آلودگی صنعتی به سرعت در سال 1800 با شروع انقلاب صنعتی شتاب گرفت . ابزار تولیدی ماشینی شده انقلاب صنعتی ، حجم تولید وسیعتری را  اجازه داد ،و تولید با افزایش آلودگی مترادف است . مشکل با استفاده از سوختهایی مانند زغال سنگ آمیخته بود ، که به طور آشکار آلوده هستند ،و یک ادراک ضعیف ازعلل و پیامدهای آلودگی است .

شماری از اشکال مختلف آلودگی صنعتی وجود دارد . یکی از متعارف ترین آن آلودگی آب است ، که توسط دورریز پسماندهای صنعتی در آبراهه ها ، یا دپوی نابجای پسماند ،که به علت تراوش در آبهای زیرزمینی و آبراهه ها است به وجود می آید . آلودگی صنعتی همچنین می تواند کیفیت هوا را تحت تأثیر قرار دهد ،و می تواند وارد خاک شود ،و سبب گسترش مشکلات زیست محیطی شود .

زیرادر طبیعت و محیط زیست جهانی ،آلودگی صنعتی  تنها به کشورهای صنعتی محدود نمی شود . مثالهایی ازهسته های یخی ازآنتارتیکا وقطب شمال سطوح بالایی ازآلودگی صنعتی را نشان می دهد ،که نشان دهنده مسافت های پهناوری است که آلودگیها می توانند بپیمایند ، و اثر آلودگیهای صنعتی درجمعیت انسانها ، حیوانات و  گیاهان قرنطینه به خوبی شناسایی شده است .

آلودگی صنعتی به محیط زیست  به چندین طریق آسیب می رساند ،و آن فشار منفی است که به زندگی و سلامت انسانها وارد می کند .آلودگیها می توانند حیوانات و گیاهان را بکشند ، اکوسیستمها را نامتعادل کنند ،و به طور اساسی باعث کاهش کیفیت هوا ،خسارت به ساختمانها ،و به طور کلی کاهش کیفیت زندگی شود . کارگران کارخانه در مناطقی با آلودگی صنعتی کنترل نشده مخصوصاً آسیب پذیر هستند .

( بقیه درادامه مطلب)

ادامه نوشته

ارزیابی اثرات فلز آرسنیک بر محیط زیست

( ارائه مطلب از: ندا زهرابی)

آرسنیک فلزی خاکستری ، و متبلور با عدد اتمی 33 ، جرم اتمی 92/74 گرم ، نقطه ذوب 718 درجه سانتیگراد و خواص شیمیایی آن شبیه فسفر است . آرسنیک دارای چهار ظرفیت (3- ، صفر ، 3+ و 5+) است . آرسنیک از زمان های بسیار قدیم به عنوان یک دارو و سم مورد استفاده بشر قرار گرفته است . سمیت آرسنیک تابعی از ترکیبات آن می باشد . تولید جهانی آرسنیک حدود صد هزار تن در سال است که به شکل تری اکسید ارسنیک استفاده می شود . بخشی نیز در تولید آلیاژ سرب و مس مصرف می شود . بیشتر از 80 درصد از تری اکسید آرسنیک در کشاورزی به عنوان حشره کش ، علف کش ، قارچ کش، جلبک کش و شستشوی گوسفند و مواد محافظ پشم و رنگرزی و ریشه کن کردن کرم نواری در گوسفند و گاو استفاده می شود . آرسنیک به طور طبیعی به صورت سولفید و سولفیدهای مرکب از آهن ، نیکل و کبالت یافت می شود . آرسنیک در اکوسیستم های آبی از منابع کشاورزی ( علف کش های آلی ) و یا از طریق سوخت های فسیلی و صنعتی ناشی می شود . ترکیبات معدنی آرسنیک قرن هاست که مورد استفاده قرار می گیرد . از ترکیبات آلی آرسنیک در قرن اخیر در درمان بیماری سفلیس ، اسهال آمیبی و بیماری خواب استفاده می شود.عمده ترکیبات معدنی آرسنیک شامل تری اکسید ، اکسید و آرسنات های کلسیم ، مس ، سرب ، سدیم و پتاسیم است که قرن ها به عنوان حشره کش ، آفت کش ، جلبک کش استفاده گردید. حیوانات در مقابل ترکیبات آرسنیک از حساسیت کمتری نسبت به انسان برخوردارند . این اختلاف می تواند ناشی از تفاوت جذب گوارشی باشد .

( بقیه در ادامه مطلب )

 

ادامه نوشته

زباله های الکترونیکی ( e-waste)

(ارائه مطلب از : نيلوفر مرادي)

به مجموعه اي از قطعات سخت افزاري مانند CPU و ديگر اجزاي رايانه ای و RAM , MAIN BOARD شبكه اي ، تلفن همراه و همچنین اجزای برخی وسایل مانند مایکروویو و ماشین لباسشویی و... ، اطلاق مي شود كه به دلايلي غيرقابل استفاده شده است و امروزه به عنوان سریع ترین منبع تولید زباله دراتحادیه اروپا شناخته شده اند. عمر کوتاه تجهیزات کامپیوتری از یک طرف و تنوع طلبی مردم به استفاده از تجهیزات الکترونیکی جدید سبب شده است که رفته رفته بحث زباله های الکترونیکی به مشکل بزرگ دنیا تبدیل شود؛ مشکلی که کشورهای پیشرفته و بزرگ برای آن راه حلی یافته اند و با تصویب قانون خاص مربوط به آن و موظف شناساندن تولیدکنندگان به بازیافت محصولات تولید شده خود این مشکل را تا حدودی حل کرده اند.بر اساس گزارش سازمان ملل بین 20 تا 50 میلیون تن زباله الکترونیکی در سال دفع شده و کشور آمریکا بزرگترین تولید کننده این زباله هادرجهانمحسوب می شود.

بر اساس قوانین جهانی کنوانسیون زباله های الکترونیکی و الکتریکی ( WEE ) بازیافت این نوع زباله ها به میزان چهار کیلوگرم به ازای هر نفر الزامی است . به موجب این قانون تولیدکنندگان موظفند بودجه طرح های بازیافت را تامین کنند و خرده فروشان خدمات بازپس گیری را در اختیار مشتریان قرار دهندطبق قراردادی از سوی سازمان ملل در سال 1989 برای کنترل زباله های خطرناک که از کشورهای ثروتمند به کشورهای فقیر وارد می شود، هر کشوری میتواند بصورت یک جانبه واردات این زباله ها را ممنوع کند، و صادر کنندگان نیز قبل از فرستادن زباله باید موافقت کشور مقصد را کسب کند. اما آمریکا که مهمترین منبع تولید زباله دیجیتال و سمی محسوب می شود، هرگز این قرارداد را امضا نکرد و کشورهایی مانند چین نیز بخاطر پول، مقادیر زیادی از این ضایعات را وارد می کنند. هم اکنون ۷۰درصد کامپیوترها و موبایل های جهان در چین بازیافت می‌شودهر رايانه روميزي داراي ٣٢ درصد پلاستيك، نزديك به ٧ درصد سرب، 41 درصد آلومينيوم، 0016/٠درصد طلا، ٢0 درصد آهن، 189/٠درصد نقره و مقاديري فلزات سنگين و خطرناك مانند كادميوم، جيوه و آرسنيك است طبق یک تحقیق انجام شده گفته می‌شود برای ساخت یک مانیتور ساده علاوه بر مواد اولیهء مورد نیاز در حدود ۲۴۰ کیلوگرم سوخت،۲۲ کیلوگرم مواد شیمیایی، ۱۵۰۰ لیتر آب نیاز است و با توجه به این مساله به نظر می‌رسد استفادهء مجدد از وسایل کامپیوتری می‌تواند تا حد زیادی در مصرف مواد طبیعی صرفه‌جویی به وجود آورد‌.

در ایران بیش از 4 میلیون رایانه از دور خارج شده وجود دارد عمر مفید رایانه ها در دنیا 3 سال است.

زباله هاي الکترونیکی سومین منبع بزرگ تولید سرب درزباله های جامد شهری است. گر چه زباله هاي الكترونيكي تنها 2 درصد از حجم كل زباله هاي جمع آوري شده در كشورهاي مختلف را تشكيل مي دهد؛ اما اين حجم ناچيز شامل 70 درصد زباله هاي حاوي مواد سمي است مانيتور رايانه بين ٤ تا ٨ پوند و يك تلويزيون رنگي ٧٢ اينچي به طور متوسط ٨ پوند سرب دارد كه ازجمله زيان هاي آن، ايجاد آسيب هاي مغزي در كودكان است. Cpu نيز شامل مقاديري جيوه و كادميوم است عنصر سمی از جمله "کادمیوم” عنصری سرطان زا محسوب می شود، "آرسنیک" می تواند به مسمومیت های شدید یا حتی مرگ منجر شود، "سرب” مشکلاتی همچون کند ذهنی، کم خونی و مسمومیت به دنبال دارد .كروم مي تواند زمينه بروز فشار خون بالا، كمبود آهن، بيماري هاي كبدي و آسيب هاي مغزي و عصبي را فراهم كند و در کنار همه اینها " جیوه " که تاثیر مخربی بر سیستم ایمنی بدن دارد و آنزیم ها و ژن ها را تغییر می دهد و موجب آسیب دیدن سیستم عصبی از جمله وارد آمدن صدماتی به حس چشایی، بینایی و لامسه می شود، همه این موارد موجب شده است تا نهادهای مسئول در کشورهای مختلف جهان برای دفع این نوع از زباله ها به صورت جدی اقدام کنند بعضي شركت هاي بزرگ خود موظف به بازيافت كالاهاي توليدي شان شده اند. مثلاً در ژاپن شرکت HP هنگام فروش كالا مبلغي را نيز به عنوان بازيافت مي گيرد تا بعد از اسقاطي شدن كالاي الكترونيكي، آن را بار ديگر وارد چرخه بهره وري كندفرآيند جداسازي قطعات الكترونيكي براي بازيافت كار پيچيده اي مي باشد به طوري كه در اروپا ٢ مركز در سوئد و انگلستان براي انجام اين كار احداث شده است و بقيه كشورها كالاهاي الكترونيكي خود را براي بازيافت به اين ٢ كشور مي فرستند.
بسیاری از قطعات دستگاههای رایانه ای "الکترومگنتیک" هستند اگر به صورت درست و کارشناسانه دفع نشوند با تشعشعاتی که از خود بروز می دهند سلامتی انسانها را با خطر جدی روبرو خواهند کرد. در قطعات "الکترومگنتیک" امواج به صورت عمود بر هم منتشر می شود که برای انسانها بسیار خطرناک است. درست مانند کاری که دستگاههای مایکروویو انجام می دهند و مواد غذایی را از درون می پزند این تشعشعات نیز می توانند تاثیرات خطرناک و مخرب ژنتیکی بر بدن انسانها گذاشته و علاوه بر آسیب رساندن به اندامهای داخلی بدن موجب متولد شدن کودکان ناقص الخلقه نیز شوند. از سال1371رايانه وارد ايران شده و اولين محموله تقريباً شامل 10 هزار رايانه بوده است، طبق برآوردها طي چند سال اخير هر ساله يك ميليون و 200هزار تا يك ميليون و 500 هزار رايانه در ايران مونتاژ شده است.زباله هاي رايانه اي هر چند به خاطر داشتن بعضي فلزات گران بها مثل طلا و پلاتين ارزشمند است، ولي بازيافت آن به علت وجود فلزات سنگين و سمي مثل سرب و كادميوم نياز به فناوري پيشرفته اي دارد. بنابراين در ايران انجام اين كار اقتصادي نيست و فقط قطعات پلاستيكي و بعضي از فلزات آن مانند آلومينيوم و آهن توسط زباله جمع كن ها جداسازي و براي استفاده مجدد فروخته مي شود ولي قطعات مداري پس از چندين بار استفاده دور انداخته و با بقيه زباله ها دفن مي شود. دفن يا سوزاندن اين زباله ها سبب ورود عناصر سنگين به آب هاي زيرزميني و گازهاي سمي به محيط زيست مي شود.
در كشور ما براساس ماده ١١ قانون مديريت پسماند، سازمان محيط زيست موظف است آيين نامه اجرايي مديريت پسماند را با همكاري دستگاه هاي ذي ربط تهيه كند تا نحوه برخورد با تمام پسماندها از جمله زباله هاي الكترونيكي مشخص شود.
طبق قانون مدیریت پسماندها، مسئولیت اجرایی پسماندهای ویژه و صنعتی بر عهده تولیدکنندگان آنها است و در واقع عرضه کنندگان اینگونه خدمات باید جنبه های مدیریت پسماندها ی تولیداتشان را هم ارائه دهند. ولی متاسفانه نه سازمان بازيافت و نه محيط زيست هنوز هيچ برنامه اي براي جمع آوري و بازيافت زباله هاي الكترونيكي نينديشيده اند.

( بقيه در ادامه مطلب)

 

ادامه نوشته

افتتاح سيستم تصفيه فاضلاب مشترك بيمارستانهاي هاشمي نژاد و محب

(ارائه مطلب از: فاطمه اكبرپور)

يکي از مشکلات زيست محيطي مهمي که با روند افزايش جمعيت روبه گسترش است ، نشر آلودگيهاي بيمارستاني مي­باشد . بيمارستانها در طبقه بندي فاضلابها بصورت فاضلابهاي خانگي طبقه بندي مي­گردند ولي خصوصيات آنها کاملاً با فاضلابهاي خانگي متفاوت است . در هر بيمارستان فاضلاب توليدي(كميت و کيفيت آن) وابسته به واحدهاي موجود در بيمارستان مي­باشد.

اجزاء فاضلابهاي بيمارستاني

اجزاي معمولي فاضلابهاي بيمارستاني بصورت زير مي­باشد :

     1.  مواد آلي قابل تجزيه بيولوژيک

     2.  مواد معدني (محلول ، کلوئيدي يا معلق)

     3.  فلزات سمي ( جيوه)

     4.  مواد شوينده ( سورفاکتانها)

     5.  مواد گند زدا ( کلر و ... )

فاضلاب حاصل از مراکز بهداشتي – درماني از جنبه هاي زير تحت بررسي قرار مي گيرند:

·         عوامل بیماریزای میکروبیولوژیکی

1-باکتريها

 2- ويروسها

 3- انگلها

4-قارچها

·        ترکيبات شيميايي خطرناک

·        ترکيبات دارويي

·        ايزوتوپهاي راديواکتيو

دوبخش مهم از بيمارستان که نقش مهمي را در توليد فاضلاب دارند رخشویخانه­ها و آشپزخانه­ها مي­باشند که روزانه حجم بسيار زيادي از آب را مصرف مي­کنند. رخشویخانه­ها ممکن است علاوه بر مصرف دترجنتها از مواد گندزدا و عوامل ديگر مانند اسيد يا قليا استفاده کنند که به راحتي به فاضلاب راه مي­يابند . يکي از فلزات سنگيني که در بيشتر فاضلاب­هاي بيمارستاني يافت مي­شود جيوه مي­باشد که در ترمومترها و وسائل ديگر بکار گرفته مي­شود . از لحاظ سميت فاضلاب بيمارستاني وابستگي شديدي به بخشهاي موجود در داخل بيمارستان دارد بصورتي که بيشترين سميت زماني حادث مي­گردد که آزمايشگاههاي تحقيقاتي در يک بيمارستان مشغول فعاليت باشنددر بيمارستان گستره اي از ترکيبات مختلف اعم از داروها و مواد خاص براي اهداف درماني ، تشخيصي و گندزدايي مصرف مي گردد. در کنار اين ترکيبات فعال، مواد فرمولاسيون شده و در بعضي موارد رنگدانه ها و رنگها بعنوان ترکيبات دارويي مصرف مي گردد.

    ساختار مفهومي ارزيابي خطر فاضلاب بيمارستاني، براساس ويژگيهاي خروجي فاضلاب بيمارستاني تابع سه مورد زيراست:

1-    تركيب شيميايي فاضلاب بيمارستاني

2-    ويژگيهاي ميكروبيولوژيكي فاضلاب بيمارستاني

3-    سميت فاضلاب بيمارستاني

   پارامترهاي انتخاب شده براي موارد ذكر شده عبارتند از: 1- COD و BOD براي اندازه گيري كل بارآلي 2- AOX ( تركيبات ارگانوهالوژنه) 3- فلزات سنگين (آرسنيك، كادميم، كروم، مس، جيوه، نيكل، سرب و روي ) 4- بيشترين احتمال تعداد فكال باكتريها ( اين پارامتر نشانه غيرمستقيم حضور ضدعفوني كننده ها و آنتي بيوتيكها است)  5- اندازه گيري ₅₀ EC براي فاضلاب بيمارستاني برروي تصفيه خانه هاي فاضلاب.

مواد موجود در فاضلاب بیمارستان ،در اکثر موارد برای مدت طولانی بدون تجزیه باقی می مانند لذا امکان حضور آلاینده های بیمارستانی برای دوره ای طولانی در طبیعت وجود دارد.همچنین احتمال ظهور مجدد عوامل سمی پس از رسیدن به ارگانیسم ها و باکتری های زنده وجود دارد. عدم رعایت صحیح اصول مدیریت فاضلاب بیمارستانی موجب نفوذ آن به آبهای زیر زمینی و پراکندگی انواع بیماریهای انگلی و عفونی در جامعه و پراکندگی آن د رمحیط باعث صدمه به موجودات زنده و اختلال در پایداری سیستم اکولوژیکی می شود و گاه موجب ورود آلاینده های خطرناک و سمی به محیط زیست می گردد از اين رو تصفيه فاضلاب بيمارستاني قبل از تخليه آن به محيط ضرورت دارد.خوشبختانه سيستم تصفيه فاضلاب مشترك بيمارستانهاي هاشمي نژاد و محب روز جمعه  مورخ ۷/۸/۸۹ با حضور آقاي دكتر اشرفي پور مدير كل محترم حفاظت محيط زيست استان تهران ، آقاي دكتر ابطحي رياست محترم دانشگاه علوم پزشكي ايران و آقاي مهندس شوكتي سرپرست محترم اداره حفاظت محيط زيست شهرستان تهران و جمع كثيري از دوستداران محيط زيست و بهداشت جامعه به بهره برداري رسيد ضمن تبريك آرزوي توفيق براي تمام تلاشگران عرصه محيط زيست كشور داريم.