دي اكسين ، آلاينده شيميايي خطرناك
(ارائه مطلب از: فاطمه اكبرپور)
دي اكسين ها يا Repeat Offenders از آلاينده هاي شيميايي خطرناك هستند كه به عنوان آلايندهاي ارگانيكي پايدار ( POPs ) شناخته مي شوند چنانچه دي اكسين ها وارد محيط زيست يا بدن انسان شوند ، به دليل قابليت حلاليت عجيب خود در چربي ها همانجا مي مانند . معدل نيمه عمر آن ها به هفت سال مي رسد وجود دي اكسين ها در محيط زيست سبب ورود آن ها به زنجيره غذايي مي شود .اصطلاح دی اکسین به گروهی از ترکیبات آلی کلره اطلاق می شود که اغلب آنها در پروسه سوزاندن تولید می شوند. دي اكسين ها از لحاظ شيميايي به عنوان هيدروكربنهاي آروماتيك هالوژن دار طبقه بندي ميشوند كه شامل پلي كلرينتد دي بنزودي اكسين ها(PCDDs/CDDs) ،پلي كلرينتد دي بنزوفوران ها (PCDFs/CDFs)وپلي كلرينتد بي فنيل ها (PCBs) مي باشد. اساس مولکولی دی اکسین دو حلقه بنزن با ۲ پل اکسیژن می باشد که تحت عنوان Polychlorinated –dibenzo-para-dioxine شناخته می شوند.ترکیبات دی اکسین از سمی ترین آلاینده های زیست محیطی به شمار می روند و دارای ۷۳ ایزومر می باشند. در میان ایزومرهای دی اکسین سمی ترین آنها TCDD شامل ۲۲ ایزومر است . وزن مولکولی آن ۳۲۲ و نقطه ذوب آن ۵۷۷ فارنهایت می باشد.ترکیبات PCDD تا حرارت ۱۳۰۰ درجه فارنهایت پایدار می باشند و فشار جزئی آنها در شرایط طبیعی یک میلیونیم میلیمتر جیوه است،بنابراین قابلیت فرار از سطوح را در حرارت محیط ندارند.این خواص فیزیکی همراه با پایداری حرارت و انحلال کم آن در آب ۳ خاصیت عمده دی اکسین در محیط زیست می باشد.اثر دی اکسین ها بر روی موجودات زنده ۱۰۰۰۰ برابر قوی تر از سیانور می باشد و این ترکیبات اثرات سرطان زایی بسیار بالایی دارند.سوزاندن زباله به ویژه به صورت غیر بهداشتی مهمترین عامل انتشار این ترکیب در محیط زیست میباشد.دی اکسین یک محصول فرعی در تولیدات کشاورزی و مواد شیمیایی نیز به شمار می رود.از عوارض عمده دی اکسین بر انسان آسیب کبدی وناراحتی های شدید پوستی می باشد.
( درج در ادامه مطلب)